10 emerxencias caninas e que facer antes do vet

Esta guía cobre as 10 emerxencias caninas máis comúns con instrucións de primeiros auxilios. A información pode marcar a diferenza entre a vida e a morte mentres chegas ao veterinario.

Aviso importante

Estes primeiros auxilios NON substitúen o veterinario. Son accións temporais mentres te dirixes a unha clínica. Ten sempre á man:

• Teléfono do teu vet habitual
• Teléfono de vet 24h da túa cidade
• Teléfono do Centro Antitóxicos (91 562 04 20 en España)
• Localización da clínica vet máis próxima aberta de noite

Kit de primeiros auxilios canino

Ten sempre na casa:

• Gasas estériles + esparadrapo + vendas elásticas
• Termómetro dixital (rectal, normal 38-39°C)
• Soro fisiolóxico (limpar feridas, ollos)
• Clorhexidina ao 0.5% (antiséptico non tóxico)
• Tesoiras de punta roma
• Pinzas finas (carrachas, espiñas)
• Manta térmica de emerxencia
• Buzo brando (os cans con dor poden morder)
• Lista de contactos do vet impresa por se o móbil queda sen batería

1. Torsión gástrica (GDV)

EMERXENCIA VITAL · 1-3 horas para actuar. Máis frecuente en razas grandes e de tórax profundo (gran danés, pastor alemán, boxer, dóberman).

Síntomas:

• Abdome inchado e duro coma un tambor
• Intentos de vomitar sen conseguir nada
• Baba excesiva
• Inquedanza extrema, non pode deitarse
• Enxivas pálidas → shock

Acción: vet INMEDIATO. Sen cirurxía urxente, mortalidade do 100% en poucas horas. NON intentes facer vomitar.

Prevención: sen exercicio intenso 1h antes ou despois de comer · 2 comidas pequenas en lugar de 1 grande · non beber auga a grolos grandes · comedeiro elevado en razas de risco.

2. Golpe de calor

Especialmente perigoso no verán. Os cans braquicéfalos (bulldog, pug, boxer, shih-tzu) teñen risco extremo.

Síntomas:

• Xadeo extremo, lingua moi vermella e baba abundante
• Tambaleo, debilidade
• Enxivas vermellas escuras → vermellas brillantes → grises (shock)
• Vómitos, diarrea
• Temperatura >40°C (mortal >42°C)
• Convulsións, perda de coñecemento

Acción:

1. Mover a zona de sombra/aire acondicionado
2. Bótalle auga fresca ou fría da billa (non xeada) en abundancia por todo o corpo, ou méteo en auga fresca se podes, cun ventilador ou aire diante. Non uses xeo nin lle deixes toallas molladas enriba: atrapan a calor. Chama á clínica mentres o arrefrías.
3. Auga a grolos pequenos (se está consciente)
4. Vet inmediato, mesmo se parece mellorar — o dano orgánico pode aparecer 24-72h despois

Prevención: NUNCA nun coche pechado (a 25°C no exterior, dentro >40°C en 30 min) · paseos en horas frescas · auga abundante.

3. Intoxicación

Tóxicos comúns no fogar:

• Chocolate (cacao >teobromina)
• Xilitol (chicles sen azucre, repostería) — HIPER tóxico
• Uvas e pasas — dano renal mesmo en pequenas cantidades
• Cebola e allo — anemia hemolítica
• Aguacate — vómitos
• Macadamia — tremores e debilidade
• Raticida — sangrado interno mortal sen antídoto temperán
• Anticonxelante (etilenglicol) — sabor doce moi atractivo, mortal en horas
• Plantas: lirio, azalea, loureiro-rosa, dieffenbachia, poinsettia

Acción:

1. Chamar ao vet ou ao Centro Antitóxicos 91 562 04 20 inmediatamente
2. Identificar o tóxico exacto (foto do envase se é posible)
3. Cantidade inxerida (estimación)
4. Hora da inxestión
5. Peso do can
6. NON inducir o vómito sen instrucións — algúns tóxicos empeoran ao vomitar (corrosivos)

4. Atropelo

Acción inmediata:

1. Verificar o tráfico para evitar ser atropelado ti
2. Se está consciente, poñerlle o buzo (a dor fai morder aos cans máis mansos)
3. NON o mover bruscamente — posibles fracturas internas
4. Se hai que movelo: táboa ríxida ou manta como padiola, sostendo ben as costas
5. Aplicar presión ás hemorraxias visibles con gasa ou roupa limpa
6. Mantelo quente cunha manta
7. Vet urxente. Os danos internos non visibles poden ser graves.

5. Afogamento / corpo estraño

Se o can se asfixia por algo na gorxa:

1. Abrir o fociño con coidado (pode morder por pánico)
2. Mirar se ves o obxecto e podes sacalo co dedo ou pinzas
3. Manobra de Heimlich canina:
   • Cans pequenos: collelo das patas traseiras cara arriba, sacudir suavemente
   • Cans grandes: poñelo de costado, presionar con ambas as mans xusto debaixo das costelas (dirección cara adiante e arriba), 5 compresións bruscas
4. Repetir ata que saia o obxecto
5. Vet inmediato aínda que o obxecto saia (posible dano interno)

6. Convulsións

Poden ser epilepsia primaria, intoxicación, tumor cerebral, hipoglucemia.

Acción:

1. NON o suxeitar. NON meter nada na boca (non se traga a lingua, é un mito).
2. Apartar os obxectos perigosos arredor
3. Cronometrar a duración (importante para o vet)
4. Anotar as características (só extremidades, xeneralizada, perda de control dos esfínteres)
5. Tras parar, o can estará desorientado 5-30 min (período postictal). Acompañar con calma.
6. Vet inmediato se: dura >5 min, varias convulsións en 24h, primeira convulsión, non recupera a consciencia

7. Hemorraxia externa grave

1. Presión directa con gasa ou roupa limpa sobre a ferida
2. Manter a presión 5-10 minutos sen levantar para comprobar
3. Se a gasa queda empapada, engadir máis enriba (NON quitar a anterior)
4. Elevar a zona se é posible (extremidade)
5. Vendar con presión moderada (non cortar a circulación)
6. NON torniquetes agás como último recurso (risco de necrose)
7. Vet inmediato

8. Fractura visible

Óso saíndo ou extremidade nun ángulo estraño:

1. Buzo (dor extrema, pode morder)
2. NON intentar recolocar o óso
3. Inmobilizar a zona cun vendaxe suave (sen presión)
4. Se hai exposición, cubrir con gasa estéril
5. Transporte en superficie ríxida ou brazos firmes
6. Vet urxente para radiografía e cirurxía/xeso

9. Mordedura (doutro can / serpe)

Doutro can:

1. Separar os cans con coidado (NUNCA polos colares — perigo de mordedura)
2. Limpar a ferida con soro fisiolóxico
3. Aplicar clorhexidina suave
4. Vet en 6-12h aínda que pareza pequena (as feridas punzantes infectan)

Mordedura de serpe (máis raro pero ocorre no campo):

1. Manter o can tranquilo (o movemento acelera a difusión do veleno)
2. NON succionar, NON cortar, NON torniquete
3. Lembrar o aspecto da serpe (foto se é posible)
4. Vet inmediato — hai antídoto dispoñible se chegas a tempo

10. Shock

Estado de fallo circulatorio. Causa: trauma severo, hemorraxia, intoxicación, infección grave.

Síntomas:

• Enxivas moi pálidas ou azuis
• Pulso débil e rápido
• Extremidades frías
• Apatía extrema
• Respiración rápida e superficial

Acción:

1. Vet INMEDIATO
2. Mantelo deitado e quente (manta)
3. Elevar lixeiramente a parte traseira
4. NON dar auga se está inconsciente
5. Manter as vías respiratorias libres

En resumo: identifica os síntomas rápido, mantén a calma, primeiros auxilios básicos mentres te dirixes ao vet. A velocidade de reacción salva vidas. Imprime esta guía e déixaa nun sitio visible xunto aos teléfonos de emerxencia.